الشيخ رسول جعفريان
79
حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي )
برخورد كرده از قصهخوانى به شدت نهى كرد . امام در اصل با نقل آثار يهوديان مخالف بود . از آن حضرت نقل شده است كه فرمود : هر كس از پيشينيان كتابى دارد از بين ببرد . « 1 » آن حضرت دربارهء كسى كه قصه حضرت داود عليه السّلام را با اوريا از منابع يهودى نقل كرده بود ، برخورد كرده و فرمود : اگر كسى آن را نقل كند ، او را حد خواهم زد . « 2 » مىدانيم كه در اين حكايت دروغين به حضرت داود ، نسبت قتل عمد و زنا داده شده است . زمانى كه آن حضرت به بصره آمد ، قصهخوانان را از مسجد بيرون كردند . « 3 » بعد از آن حضرت ، امام حسن عليه السّلام نيز از قصهخوانى نهى كردند . « 4 » امام سجاد عليه السّلام نيز حسن بصرى را كه زمانى قصه خوان بودند از اين كار نهى كردند و او نيز پذيرفت . « 5 » امام در يكى از نخستين خطبههايش فرمود : « و إنى حاملكم على منهج نبيكم صلى الله عليه و آله » من شما سنت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را در ميان شما پياده خواهم كرد . « 6 » يكى از دلايلى كه سبب شده تا توصيف شخصيت و اخلاق رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بيش از همه اصحاب از زبان امام على عليه السّلام در متون تاريخى باشد ، همين است كه امام بيش از همه پيرو منش و روش آن حضرت بود . به همين دليل از آغاز ، تمامى حركات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را به ذهن خود سپرده و بعدها با شيواترين كلمات به توصيف شخصيت آن حضرت پرداخت . « 7 » حسن بصرى در پاسخ كسى كه از او دربارهء امام سؤال كرده بود گفت : « أراهم السبيل و أقام لهم الدين اذا اعوجّ » ، راه را به مردم نماياند و زمانى كه دين به كجى گراييده بود ، آن را راست كرد . « 8 » اين سخن حسن ، بسيار سنجيده و دقيقا مطابق با سياستى
--> ( 1 ) . جامع بيان العلم و فضله ، ج 1 ، ص 72 ( 2 ) . مجمع البيان ، ج 8 ، ص 472 ( 3 ) . قوت القلوب ، ج 2 ، ص 302 ؛ وسائل الشيعة ، ج 2 ، ص 515 ؛ التهذيب ، ج 2 ، ص 486 ؛ الكافى ، ج 2 ، ص 312 ؛ و نك : نثر الدر ، ج 1 ، ص 312 ؛ اخبار اصبهان ، ج 1 ، ص 89 ( 4 ) . تاريخ اليعقوبى ، ج 2 ، صص 228 - 227 ( 5 ) . وفيات الاعيان ، ج 1 ، ص 70 . درباره مواضع ساير امامان نك : پژوهشى در نقش دينى و اجتماعى قصهخوانان در تاريخ اسلام ، صص 117 - 111 ، قم ، 1370 ( 6 ) . شرح نهج البلاغه ، ج 7 ، ص 36 ( 7 ) . يك نمونهء مفصل آن را ببينيد در : نهج السعادة ، ج 1 ، صص 79 - 74 و مصادرى كه در آنجا آمده است . ما منابع ديگرى را در جلد نخست كتاب ، ذيل بحث : نقش تاريخى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله آورديم . ( 8 ) . المصنف ، ابن ابى شيبه ، ج 12 ، ص 83